آیین نامه استفاده از پاک کن

یکی از وسایلی که همیشه در لوازم‌التحریر دانش‌آموزان یافت می‌شود پاک‌کن است؛ تاکنون با خود به این مطلب فکر کرده‌ایم که پاک‌کن از چه ساخته‌شده و آیا باید برای استفاده از آن حد و مرزی برای دانش‌آموزان قائل شد؟ آیا استفاده بی‌رویه آن می‌تواند تأثیرات روحی و روانی به همراه داشته باشد؟ وجود این وسیله در لیست لوازم‌التحریر دانش‌آموزان تا چه حد الزامی است؟

نکات فوق, انگیزه‌ای شد تا تحقیقی میدانی در این زمینه صورت بگیرد و نکات قابل تأملی به دست آید.

پاک کن 1

پاک‌کن

ماده اصلی تشکیل‌دهنده پاک‌کن‌ لاستیک مصنوعی می‌باشد و لیکن در پاک‌کن‌های گران‌قیمت‌تر از ماده وینل استفاده می‌کنند که باعث کیفیت بهتر پاک‌کن و رنگ سفید آن می‌شود. آیا می‌دانید مصریان باستان برای پاک کردن اشتباهات خود از برگ‌های پاپیروس از سنگ و ماسه‌ها استفاده می‌کردند؟

پاک‌کن به شیوه امروزی برای اولین بار توسط یک مهندس انگلیسی از سال ۱۷۷۰ ساخته و به فروش رسید. در سال ۱۸۸۲ اولین مداد همراه با پاک‌کن به بازار عرضه شد در ابتدا بسیاری با تولید و فروش مدادپاک‌کن دار در مدارس و به دانش‌آموزان مخالف بودند. آن‌ها معتقد بودند که این موضوع باعث تنبلی و بی‌توجهی دانش‌آموزان می‌شود ولی علیرغم همه آن مخالفت‌ها امروزه بیش از  مدادهای تولیدی در دنیا پاک‌کن‌دار می‌باشد. پاک‌کن نام عام مواد جامدی است که در تماس و مالش، اثر مداد روی کاغذ یا زمینه دیگر را پاک می‌کنند. این وسیله جزو دسته لوازم‌التحریر حساب می‌شود جنس پاک‌کن معمولاً از پلاستیک و یا مشتقات نفتی است.پاک‌کن در رنگ‌های متفاوتی ساخته می‌شود.

درگذشته بیشتر مردم به‌جای پاک‌کن از تکه خمیر نان استفاده می‌کردند تا اینکه در سال ۱۷۷۰ میلادی یک مهندس انگلیسی به نام ادوارد نعیم به‌اشتباه از یک قطعه لاستیکی به جای خمیر نان استفاده کرد. او دید که این قطعه لاستیکی خیلی بهتر از نان پاک می‌کند. کم‌کم برای ساخت پاک‌کن از مواد مناسب‌تری استفاده شد. به این شکل اولین پاک‌کن‌ها به شکل امروزی ساخته‌شد. بعداً الاستیک‌ها را به‌صورت نرمتری ساختند تا کاغذ را پاره نکنند و اثر مداد را بهتر پاک کند.

گسترش استفاده از مداد که نسبت به قلم و مرکب راحت‌تر بود، نیاز به وسیله‌ای برای اصلاح اشتباهات را ایجاد کرد. بعد از مدت‌ها ساییدن کاغذ با پارچه مرطوب که سطح کاغذ را می‌خراشید، فکر جایگزین بهتر منجر به مالیدن خمیر نان روی نوشته‌ها شد که نتیجه بهتر و تخریب کمتری روی کاغذ داشت.

با پیدایش و گسترش کائوچو که از شیره درخت کائوچو به دست می‌آمد، این ماده به‌سرعت جایگزین خمیر در پاک کردن اثر نوک مداد شد وضع کلمه انگلیسی rubber به معنای مالنده برای لاستیک از این کاربرد ناشی می‌شود.

در حال حاضر علاوه بر فاکتیس که از روغن‌های گیاهی به دست میاید، از انواع م,اد لاستیکی و پلاستیکی که دارای نرمی و کشسانی مناسب باشند برای ساخت پاک‌کن استفاده می‌شود به پژوهشی که به‌وسیله ۱۴۰ عضو گروه تحقیقاتی منتشرشده، نشان می‌دهد این مواد شیمیایی که فتالاتس‌ها (Phthalates) نام دارند در همه وسایل شخصی و غیرشخصی افراد وجود دارد که می‌تواند به روش‌های مختلف به بدن نفوذ کند. تصور کنید کورکی در کلاس درس مدرسه نشسته است. او مدادش را که دارای پاکن در انتهای آن است، برمی‌دارد و ناخودآگاه می‌جود، بنابراین مواد شیمیایی که اصولاً به سم تبدیل می‌شوند، در بزاق دهان حل شده و به داخل بدن نفوذ می کنند,به این طریق مشکلات زیادی برای کودک به وجود می‌آید.

مطالعه انجام‌شده در آزمایشگاه‌های شیمیایی برلین آلمان نشان داد: پاک‌کن سه برابر بیش از سایر وسایل شخصی کودکان، حاوی فتالاتس‌ها هستند.

نگرانی در خصوص فتالاتس‌ها تازگی دارد و محققان یادآور شدند مواد موجود در پاک‌کن‌ها که حاوی مقدار زیادی فتالاتس‌ها هستند، تا حدی نگرانی ‌ها را افزایش داده‌اند. بنابراین محققان درصدد ممنوع کردن ساخت آن‌ها هستند.

به‌هرحال پژوهشگران به والدین هشدار دادند تا در این خصوص مراقبت‌های خود را افزایش داده و  تا حد امکان جلوی استفاده از پاک‌کن توسط کودکان را بگیرند.

آیا تاکنون به این مطلب توجه کرده‌ایم که استفاده از پاک‌کن‌ها چه قدر می‌تواند بر عملکرد دانش‌آموز تأثیر مثبت یا منفی داشته باشد و یا بهتر بگوییم:

فکر کنیم یک روز دانش‌آموزان بدون پاک‌کن به مدرسه بیایند و ناچار شوند بدون وجود آن کارهایشان را انجام دهند به نظر شما دانش‌آموزی که پاک‌کن ندارد تلاش نمی‌کند تا مطالب را با دقت بیشتری بنویسد تا نیاز به پاک‌کن پیدا نکند؟ و آیا این مطلب در افزایش دقت در عملکرد دانش‌آموزان تأثیرگذار نیست؟

تأثیرات استفاده از پاک‌کن در دانش‌آموزان در یک کار تحقیقاتی بین دودسته دانش‌آموز از دانش‌آموزانی که آزادانه از پاک‌کن استفاده می‌کردند (گروه A)و افرادی که در لوازم‌التحریر خود اصلاً پاک‌کن نداشته (گروه B) تأثیر استفاده از این وسیله بر عملکرد دانش‌آموزان مورد مطالعه موردی قرار گرفت.

در ابتدا گروه B به دلیل وابستگی که در سال‌های پیش نسبت به پاک‌کن داشتند دچار مشکل شدند آموزگار با درایت دانش‌آموزان را دعوت به صبر و آرامش و پذیرش شرایط جدید نمود. پس از یک سال، نتایج نشانگر این مطلب بود که گروه B نسبت به گروه A در نوشتن از دقت و تمرکز و اعتمادبه‌نفس بالاتری برخوردار بودند.

نکات قابل‌تأمل این تحقیق بدین شرح می‌باشد:

۱- کندی در کار نوشتن و عقب ماندن: گروه A در اثر استفاده از پاک‌کن دچار کند نویسی و عقب افتادن شده و نسبت به دیگر دانش‌آموزان زمان بیشتری را صرف نوشتن می‌کنند.

۲- وسواس در نوشتن: گروه A مرتب کلمات را می‌نویسند و پاک می‌کنند و از نوشتن خود راضی نیستند و فکر می کنند پاک کردن و دوباره نوشتن می‌تواند در زیبا نوشتن تأثیر داشته باشد, درصورتی‌که این عملکرد وسواس را در پی دارد که بعضاً با بدخطی همراه است. این وسواس روز به‌روز شدت گرفته و روی رفتارهای دیگر فرد تأثیرگذار است.

۳- عامل سیاهی و کثیفی و پارگی دفتر / برگه:

این عامل زمانی بیشتر مشاهده می‌شود که پاک‌کن از جنس مرغوبی برخوردار نبوده یا مدت زیادی از تولیدش گذشته و یا زمان زیادی در دست دانش‌آموز مانده است. بعضاً پس از استفاده زیاد از پاک‌کن شاهد پارگی و کثیفی برگه / دفتر می‌شویم که همین امر ناراحتی، دغدغه، کندی کار و گاه گریه و بی‌قراری دانش‌آموزان را به همراه دارد.

۴- ترس و واهمه از ارتکاب اشتباه: بسته به نوع برخورد آموزگار و مربی و اولیا، دانش‌آموزان به خاطر تذکرات و توصیه‌های بی‌مورد هراس دارند که مبادا اشتباه کنند. پس از پاک کن به‌عنوان عامل فرار از اشتباه و خطا استفاده می‌کنند.

۵- راهی برای چشم‌پوشی از خطا‌ها و اشتباهات: دانش‌آموزانی که از اعتمادبه‌نفس مناسبی برخوردار نیستند, نمی‌توانند اشتباهات خود را بپذیرند و از آن‌ها بهره ببرند لذا تا می‌توانند خطاها و اشتباهات خود را از جلوی چشم خود دور می‌کنند بنابراین پاک‌کن عاملی است برای چشم‌پوشی از خطاها و اشتباهات آن‌ها .

۶- مانع رشد ذهنی: گاهی اوقات دیدن اشتباهات و توجه کردن به آن‌ها و مرور آن‌ها می‌تواند باعث تقویت حافظه و رشد ذهنی شود. اگر خطا و اشتباه در نوشتن در معرض دید دانش‌آموز باشد وی می‌تواند در نوشتن کلمه بعدی خطا را جبران کرده و باتدبیر و تفکر کلمه غلط را اصلاح نماید.

۷- عدم اعتمادبه‌نفس: دانش‌آموزی که  در استفاده از پاک‌کن آزاد است این بدان معناست که  من عملاً قرار است در نوشتن اشتباه داشته باشم و می توانم متنی را بدون خطا بنویسم, این یعنی عدم اعتمادبه‌نفس و نپذیرفتن عملکرد صحیح  خود.

۸- وابستگی: با گرفتن پاک‌کن از دانش‌آموز حتی به مدت کوتاه به‌راحتی می‌توان به مسئله وابستگی آن‌ها به پاک‌کن پی برد و این مطلب پرواضح است که در هرگونه وابستگی می‌تواند رفتار مخرب را در پیش رو داشته باشد.

۹- عامل انتقال‌دهنده میکروب و بیماری: به دلیل شیمیایی بودن مواد تشکیل‌دهنده پاک‌کن و گاه در دهان گذاشتن آن از طریق دانش‌آموزان خطرات بیماری و آلودگی قابل پیش‌بینی است.

۱۰- بی‌توجهی و عدم تمرکز در عملکرد: پاک‌کن عاملی است پوشاننده که به‌راحتی خطاها و اشتباهات دانش‌آموز را از جلوی چشمش محو می‌کند و این عامل سبب بی‌توجهی و عدم تمرکز در صحیح نوشتن کلمات می‌شود. دانش‌آموز با خیال راحت اشتباه می‌نویسد و می‌داند که می‌تواند از پاک‌کن در هر زمان استفاده نماید در صورتی که دانش‌آموزی که پاک‌کن ندارد با توجه و تمرکز بیشتری می‌نویسد چون می‌داند وسیله‌ای برای حذف اشتباهاتش وجود ندارد.

۱۱- نادیده گرفتن خطاها و اشتباهات: پاک‌کن عاملی است پوشاننده نه اصلاح‌گر. بنابراین دانش‌آموز پس از پاک کردن و حذف اشتباه, خطای خود را نادیده می‌گیرد و فرصتی برای تفکر برایش باقی نمی‌ماند و این بدان معنی است که «من مسئولیت رفتار غلطم را نمی‌پذیرم»

 استفاده از پاک کن

 

دستورالعمل استفاده از پاک‌کن

۱- حتی‌المقدور عدم استفاده از پاک‌کن

۲- اطلاع‌رسانی دقیق و منطقی به دانش‌آموز در موارد استفاده از پاک‌کن از طریق آموزگار و مربی

۳- دادن اطمینان خاطر به دانش‌آموز که در صورت نوشتن کلمات اشتباه (حتی چندین بار) نگران نباشد و دور کلمه درست را خط بکشد و آموزگار فقط به کلمه درست توجه کند (همان کلمه که دورش خط کشیده شده)

۴- ممکن است در یک متن نوشتاری بعضی از دانش‌آموزان تعداد غلط‌های زیادی دیده شود آموزگار می‌بایست برای کمتر شدن تعداد اشتباهات تشویقی را در نظر بگیرد. این تشویق می‌تواند عاملی برای تمرکز و توجه دانش‌آموز در نوشتن باشد.

۵- عدم اجبار و تحمیل در استفاده یا عدم استفاده از پاک‌کن (حق انتخاب با دانش‌آموز و دادن امتیاز به افرادی که استفاده نمی‌کنند و یا کمتر استفاده می‌کنند).

۶- ایجاد شرایطی از طرف آموزگار که پاک‌کن در لوازم‌التحریر دانش‌آموزان باشد اما دانش‌آموز با انتخاب خودش و با علم و آگاهی از خطرات آن استفاده نکند.

۷- آموزگار می‌بایست اسامی دانش‌آموزانی که در استفاده نکردن از پاک‌کن با انتخاب فرد پیشتاز بوده و در نوشته‌هایشان پیشرفت داشته‌اند (یعنی تعداد اشتباهاتشان کمتر شده است) را  در کلاس مطرح و عملکردشان را برای بقیه توضیح دهند تا هم جنبه اطلاع‌رسانی داشته باشد و هم جنبه تشویقی و هم ایجاد انگیزه برای دیگر دانش‌آموزان

۸- دانش‌آموزانی که در پایان سال تحصیلی فقط از یک پاک‌کن استفاده کردند یا حتی همان یک پاک‌کن را هم هنوز در دست دارند در جشنی مورد تشویق قرار می‌گیرند.

۹- شیوه استفاده از پاک‌کن توسط کلیه آموزگاران پایه‌ها اجرایی شود تا این رفتار در دانش‌آموزان نهادینه شود.

 لازم به ذکر است چنانچه دستورالعمل فوق با دقت اجرا شود دانش‌آموزان در استفاده از پاک‌کن نگرش جدیدی پیدا می‌کنند و آن وقت پاک‌کن می‌تواند عامل اصلاح‌کننده باشد نه پوشاننده.

۱۳۹۴-۰۴-۲۹

۰دیدگاه درآیین نامه استفاده از پاک کن"